ေသြးကင္ဆာ ၄

လူကီးမီးယားေခၚ ေသြးကင္ဆာ (Leukaemia)။

 

ေသြးမွာ ေသြးဥနီ၊ ေသြးဥျဖဴ၊ ေသြးဥမႊား ရယ္လို႔ရွိၿပီး သူတို႔အားလံုး (progenitor) ေခၚတဲ့ မိခင္ဆဲလ္ ကေနျဖစ္လာၾကတာပါ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ တစ္မေအထဲက ေပါက္ဖြါး လာတဲ့ ေမာင္ႏွမေတြ လိုပါပဲ။ progenitor ဆဲလ္ေတြက ရိုးတြင္းျခင္ဆီ၊ အသဲနဲ႔ သရက္ရြက္ ေတြမွာ ရွိပါတယ္။ အက်ိတ္ေတြ မွာလည္း အနည္းအက်ဥ္းရွိပါတယ္။ သာမန္လူေတြမွာေတာ့ ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာ ရွိတဲ့ progenitor ဆဲေတြက ေသြးဥနီ၊ ေသြးဥျဖဴ၊ ေသြးဥမႊားေတြကို ထုတ္လုပ္ ေပးပါတယ္။

ေသြးဥျဖဴျဖစ္မဲ့ဆဲလ္ေတြက ေသြးဥျဖဴ အေကာင္းေတြ မျဖစ္ပဲ ကင္ဆာ ဆဲလ္ေတြ ျဖစ္သြား တာကို ေသြးကင္ဆာလို႔ ေခၚပါတယ္။ ေသြးဥနီနဲ႔ ေသြးဥမႊားျဖစ္မဲ့ဆဲလ္ေတြကလည္း ကင္ဆာ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အျဖစ္နည္းပါတယ္။ သူတို႔ကိုေတာ့ေသြးကင္ဆာလို႔ မေခၚ ပါဘူး။

ေသြးကင္ဆာရဲ့ေရာဂါျဖစ္ပြါးမႈအခ်ိန္ကာလေပၚမူတည္ၿပီး ခ်က္ခ်င္းနီးပါးေသေစနိုင္တဲ့

(acute leukemia) နဲ႔ နာတာရွည္ (chronic leukemia) လို႔ႏွစ္မ်ိဳးခြဲထားပါတယ္။

(acute leukemia) မွာ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြလွ်င္ျမန္စြာ ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာျဖစ္ေပၚလာၿပီး ေသြးထဲ ကိုပါ လွ်ံက်လာပါတယ္။ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာအလြန္မ်ားတာေၾကာင့္ ေသြးဥ အေကာင္းေတြ မထုတ္နိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဒီကင္ဆာမ်ိဳးက ခေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ား ပါတယ္။

နာတာရွည္ (chronic leukemia) မွာေတာ့ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ တစ္ေျဖးေျဖးခ်င္း လႏွင့္ ႏွစ္ႏွင့္ ခ်ီၿပီး မ်ားလာပါတယ္။ ဒီကင္ဆာမ်ိဳးက လူႀကီးေတြမွာအျဖစ္မ်ားပါတယ္။

ဒီကင္ဆာႏွစ္မ်ိဳးကိုမွ ကင္ဆာဆဲလ္ အမ်ိဳးအစားေပၚမူတည္ၿပီး (lymphocytic) နဲ႔ (myeloid) လို႔ ထပ္ခြဲပါတယ္။ (lymphocytic) ကင္ဆာမွာ ေရာဂါကိုတိုက္ခိုက္တဲ့ ေသြးဥျဖဴ ေတြကေန ကင္ဆာျဖစ္တာမို႔ လူနာဟာေရာဂါကာကြယ္နိုင္တဲ့စြမ္းအားမရွိေတာ့ပဲ ေရာဂါပိုး ေတြေၾကာင့္ေသဆံုးရပါတယ္။ဒီဆဲလ္ေတြက ကိုယ္ခႏၶာရဲ့ အက်ိတ္ (လည္ပင္း၊ ခ်ိဳင္း၊ ေပါင္ခ်န္၊ သရက္ရြက္ စသည္) ထဲမွာ မ်ားတာမို႔ ဒီကင္တာမ်ိဳးမွာ သရက္ရြက္နဲ႔ အက်ိတ္ေတြ ႀကီးလာ ပါတယ္။

(myeloid) ကင္ဆာမ်ိဳးမွာ ကိုယ္ထဲမွာ လွည့္ပတ္ေနတဲ့ ေသြးထဲက ေသြးဥျဖဴေတြ ကေန ကင္ဆာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကင္ဆာဆဲလ္ေတြက ေသြးျဖစ္ရာ ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာျဖစ္ တာမို႔ ေသြးဥနီေတြျဖစ္တာနဲ႔ ေနရာ တူၿပီး ကင္ဆာဆဲလ္ေတြက ေသြးဥနီေတြရဲ့ ေနရာကို ယူလိုက္တဲ့ အတြက္ ေသြးဥနီျဖစ္မႈနည္းသြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေသြးကင္ဆာမ်ိဳးမွာ ေသြးအားနည္းျခင္း ကိုျဖစ္ေစပါတယ္။  

ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာေသြးနီဥေတြ အျပင္ ေသြးတိတ္ေအာင္လုပ္တဲ့ ေသြးဥမႊားေတြလဲ ထုတ္လုပ္ တာမို႔ ေသြးဥမႊားထုတ္လုပ္မႈကိုလည္းထိခိုက္ေစတဲ့အတြက္ ေသြးမတိတ္ျခင္းကိုပါ ျဖစ္ေစ ပါတယ္။

ကိုယ္ထဲမွာ လွည့္ပတ္ေနတဲ့ ေသြးထဲက ေသြးဥျဖဴေတြ ကကိုယ္ထဲကို၀င္လာတဲ့ ပိုးေတြ အထူး သျဖင့္ ျပည္တည္ေစသည့္ပိုး မ်ားကိုသုတ္သင္ရွင္းလင္းတာမို႔ ဒီကင္ဆာမွာ  ပိုးေရာဂါမ်ား အျဖစ္မ်ားၿပီး ကူးဆက္တတ္သည့္ ပိုးေရာဂါမ်ားျဖစ္တဲ့ နမိုးနီယာေရာဂါ၊ေသြးျပည္တည္ေရာဂါ၊ ဥေဏွာက္ျပည္တည္ ေရာဂါ စသည္မ်ားေၾကာင့္ အသက္ေသဆံုး ၾကပါတယ္။

          (lymphocytic) နဲ႔ (myeloid) ကင္ဆာမ်ားကို (acute leukemia) နဲ႔ နာတာရွည္ (chronic leukemia) အျပင္ (Pathological) နည္းျဖင့္ အဓိကပါ၀င္တဲ့ ကင္ဆာဆဲလ္ ေပၚ မူတည္ၿပီး အမ်ိဳးမ်ားစြာ ထပ္ခြဲထားပါတယ္။

          အျခားေသာကင္ဆာမ်ားကဲ့သို႔ ေသြးကင္ဆာ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ဆိုတာတိတိက်က် မသိပဲ အေၾကာင္းေပါင္းမ်ားစြာေၾကာင့္ ေသြးကင္ဆာျဖစ္တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ေသြးကင္ဆာ အမ်ိဳးမ်ားစြာ ထဲက (acute myloeid leukemia) က Down syndrome ေခၚတဲ့ ဗီဇမ်ိဳးရိုး မမွန္ တဲ့ေရာဂါသည္ ခေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတာေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီခေလးေတြက ဖခင္ အထူးသျဖင့္ မိခင္အသက္ႀကီးမွ ရေသာခေလးမ်ားမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီခေလးေတြက ျပံဳးရႊင္တဲ့ မ်က္ႏွာရွိၿပီး အသက္ႀကီးလာေပမဲ့ ဉာဏ္ရည္ လိုက္မႀကီးပဲ ခေလးစိတ္ပဲ ရွိေနတတ္ ပါတယ္။ ခေလးအားလံုးရဲ့မ်က္ႏွာကလည္း ေမာင္ႏွမေတြလို ဆင္တူၾကၿပီး မ်က္ႏွာ  ၀ိုင္း၀ိုင္း၊ ႏွာေခါင္း ျပားျပားနဲ႔ မ်က္ေစ့ ေမွးေမွးေတြျဖစ္ပါတယ္။ မြန္ဂိုလူမ်ိဳးေတြနဲ႔ တူလို႔ (mongoloid) ေရာဂါ လို႔လဲ ေခၚပါတယ္။ ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႔က သူနာျပဳဆရာမအုပ္ တစ္ေယာက္ရဲ့ေမာင္ အသက္ ၄၀ ႏွစ္ဟာ ဒီေရာဂါသည္ ျဖစ္ၿပီး သူ႔မိခင္ေသဆံုးတဲ့ေန႔မွာ မိတ္ေဆြမ်ားအိမ္မွာ မ်ားစြာရွိေန တာကို ခေလးတစ္ေယာက္လို ၀မ္းသာေပ်ာ္ရႊင္ေနတာေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။

ဒီကင္ဆာမ်ိဳး (acute myloeid leukemia) ျဖစ္ေစတဲ့ ေနာက္ မ်ိဳးရိုးဗီဇ မူမမွန္တဲ့ ေရာဂါ ကေတာ့ Ashkenazi ဂ်ဴးမ်ားနဲ႔ South Africa က Afrikaners ေတြမွာေတြ႔ရတဲ့ Fanconi ေခၚတဲ့ မ်ိဳးရိုးလိုက္ ေသြးအားနည္းေရာဂါရွင္ ေတြပါပဲ။ ဒီေရာဂါသည္ေတြဟာ အရပ္ပုၿပီး ေမြးရာပါ အေရျပား၊ ေခါင္း၊ မ်က္လံုး၊ နားရြက္၊ ေက်ာက္ကပ္ ပံုမမွန္ၾကပဲ (congenital abnormalities) မ်ားေသာအားျဖင့္ အသက္ ၃၀ ေလာက္မွာ ေသဆံုးၾက ပါတယ္။

က်န္ေသြးကင္ဆာေတြကေတာ့ ဓါတ္ေရာင္ျခည္မ်ား၊ ကင္ဆာျဖစ္ေစေသာ ဓါတု ပစၥည္းမ်ား၊ ကင္ဆာျဖစ္ေစသည့္ ဗိုက္ရပ္ပိုးမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္တာ ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

အစားအေသာက္အေနနဲ႔ ထူးထူးျခားျခား ေသြးကင္ဆာျဖစ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တာ မေတြ႔ ရပဲ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္စား သူမ်ားမွာ ေသြးကင္ဆာျဖစ္ပြါးမႈနည္းတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဆံပင္ ဆိုးေဆးမ်ား၊ ေရနံထြက္ ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ေသြးကင္ဆာ ပိုျဖစ္တာကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႔သူမ်ားမွာ အေမမွသားသမီးသို႔ ကူးျခင္း၊ အမႊာမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြါးသည္ကို ေတြ႔ရပါတယ္။

          ကုသျခင္းအေနနဲ႔ ကင္ဆာေဆးမ်ား၊ ရိုးတြင္းျခင္ဆီအစားထိုးျခင္းနဲ႔ ဓါတ္ကင္္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးကင္ဆာက အသံတိတ္ေရာဂါ ( silent disease) ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္စမွာ နာျခင္း၊ အနာျဖစ္ျခင္း စသည့္ ေရာဂါ လကၡဏမ်ား မရွိပါဘူး။ အေျခအေနဆိုးမွ ဥပမာ ေသြးဥနီေတြအထြက္နည္းသြားၿပီး ေသြးအားနည္းလကၡဏာေတြ၊ ေသြးဥမႊားေတြနည္းသြားလို႔ ေသြးေျခဥျခင္း၊ ကိုယ္တြင္ အနီေရာင္ အစက္ အေျပာက္မ်ားေပၚျခင္း၊ ေသြးမတိတ္ျခင္း၊ စသည့္မ်ား၊ ေသြးဥျဖဴမ်ားနည္းလို႔ မၾကာခဏဖ်ားျခင္းမ်ား ေၾကာင့္ ေသြးစစ္ၾကည့္မွ ေသြး ကင္ဆာျဖစ္ေနမွန္း သိရတာမ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မၾကာခဏဖ်ားနာရင္၊ အေၾကာင္း မရွိပဲ အားနည္းျခင္း၊ ေမာျခင္း၊ ကိုယ္တြင္အနီစက္မ်ားျဖစ္ေပၚလာပါက ဆရာ၀န္ျပၿပီ ေသြးစစ္

သင့္ပါတယ္။

က်မကိုယ္တိုင္ေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ ေသြးကင္တာရွင္ သံုးဦးအေၾကာင္းကိုေဖၚျပခ်င္ပါတယ္။ သူတို႔သံုးဦးဟာ ေသြးကင္ဆာျဖစ္တာျခင္းတူေပမဲ့ တင္ျပပံု (Presentation) မတူပါဘူး။ တစ္ဦးက က်မသူငယ္ခ်င္း ဆရာ  ၀န္မရဲ့ ဦးေလးအရင္းပါ။ သူ႔သမီးလက္ထပ္မဲ့ေန႔မွာ အိမ္ကို ျပင္ဆင္ရင္း လက္ကို တူထုမိၿပီး ေသြးမတိပ္ နိုင္လို႔ ေသြးစစ္ လိုက္ေတာ့မွ ေသြးကင္ဆာ ျဖစ္မွန္း သိပါေတာ့တယ္။ ဒါေပမဲ့သိပ္ ေနာက္က်သြားပါၿပီ။ ေနာက္ လအနည္းငယ္မွာပဲ ေသဆံုးသြား ပါတယ္။ ဒီလူနာမွာ ေသြးကင္ဆာတဲလ္ေတြက ေသြးဥမႊားျဖစ္မဲ့ ေသြးဆဲလ္ေတြကို ပိုမိုထိခိုက္ ေစတာမို႔ ေသြးမတိတ္တဲ့ လကၡဏ ကိုအရင္ျပတာပါ။

ေနာက္တစ္ေယာက္ကေတာ့ က်မသူငယ္ခ်င္း ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ တစ္ဦးပါ။ ေနမေကာင္းတာ တစ္ပတ္ေက်ာ္ ၾကာေနလို႔ ေသြးစစ္ဖို႔ ေရာက္လာပါတယ္။ ဆရာလည္းေနာက္ ၆လ မွာ သူခ်စ္တဲ့မိသားစုကိုခြဲ သြားရပါ ေတာ့တယ္။

     ေနာက္တစ္ဦးကေတာ့  ဗိုလ္ထဲမွာ အလံုး စမ္းမိလို႔ ေရာက္လာတဲ့ လူနာပါ။ ကင္ဆာတဲလ္ေတြ သရက္ရြက္ထဲမွာ တေျဖးေျဖးမ်ားလာလို႔ သရက္ရြက္ႀကီးလာတာေၾကာင့္ ကိုယ့္ဘာသာ စမ္းမိ တာပါ။

    ယခုေခတ္မွာ အစြမ္းထက္တဲ့ ေသြးကင္ဆာကုေဆးေတြ ေပၚေပါက္လာလို႔ အခ်ိဳ႔ေသာ ေသြးကင္ဆာ မ်ားကို ေရာဂါမကၽြမ္းခင္ ေစာေစာကသိၿပီးေဆးကုသခံရမယ္ဆိုရင္ သက္တမ္း ေစ့နီးပါး အသက္ရွင္နိုင္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်န္းမာေရးစစ္ေဆးမႈမ်ား (ဆီး၊၀မ္း၊ေသြး အပါ အ၀င္) ကို အနည္းဆံုး တစ္ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္ခန္႔ စစ္ေဆးသင့္ပါေၾကာင္း သတိေပး နႈိးေစာ္လိုက္ ပါတယ္။

က်မ္းကိုး။

http://en.wikipedia.org/wiki/Leukemia

ေသြးကင္ဆာ ၃

လူကီးမီးယားေခၚ ေသြးကင္ဆာ (Leukaemia)။ ================

ေသြးမွာ ေသြးဥနီ၊ ေသြးဥျဖဴ၊ ေသြးဥမႊား ရယ္လို႔ရွိၿပီး သူတို႔အားလံုး (progenitor) ေခၚတဲ့ မိခင္ဆဲလ္ ကေနျဖစ္လာၾကတာပါ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ တစ္မေအထဲက ေပါက္ဖြါး လာတဲ့ ေမာင္ႏွမေတြ လိုပါပဲ။ progenitor ဆဲလ္ေတြက ရိုးတြင္းျခင္ဆီ၊ အသဲနဲ႔ သရက္ရြက္ ေတြမွာ ရွိပါတယ္။ အက်ိတ္ေတြ မွာလည္း အနည္းအက်ဥ္းရွိပါတယ္။ သာမန္လူေတြမွာေတာ့ ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာ ရွိတဲ့ progenitor ဆဲေတြက ေသြးဥနီ၊ ေသြးဥျဖဴ၊ ေသြးဥမႊားေတြကို ထုတ္လုပ္ ေပးပါတယ္။

ေသြးဥျဖဴျဖစ္မဲ့ဆဲလ္ေတြက ေသြးဥျဖဴ အေကာင္းေတြ မျဖစ္ပဲ ကင္ဆာ ဆဲလ္ေတြ ျဖစ္သြား တာကို ေသြးကင္ဆာလို႔ ေခၚပါတယ္။ ေသြးဥနီနဲ႔ ေသြးဥမႊားျဖစ္မဲ့ဆဲလ္ေတြကလည္း ကင္ဆာ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အျဖစ္နည္းပါတယ္။ သူတို႔ကိုေတာ့ေသြးကင္ဆာလို႔ မေခၚ ပါဘူး။

ေသြးကင္ဆာရဲ့ေရာဂါျဖစ္ပြါးမႈအခ်ိန္ကာလေပၚမူတည္ၿပီး ခ်က္ခ်င္းနီးပါးေသေစနိုင္တဲ့
(acute leukemia) နဲ႔ နာတာရွည္ (chronic leukemia) လို႔ႏွစ္မ်ိဳးခြဲထားပါတယ္။

(acute leukemia) မွာ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြလွ်င္ျမန္စြာ ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာျဖစ္ေပၚလာၿပီး ေသြးထဲ ကိုပါ လွ်ံက်လာပါတယ္။ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာအလြန္မ်ားတာေၾကာင့္ ေသြးဥ အေကာင္းေတြ မထုတ္နိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဒီကင္ဆာမ်ိဳးက ခေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ား ပါတယ္။

နာတာရွည္ (chronic leukemia) မွာေတာ့ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြ တစ္ေျဖးေျဖးခ်င္း လႏွင့္ ႏွစ္ႏွင့္ ခ်ီၿပီး မ်ားလာပါတယ္။ ဒီကင္ဆာမ်ိဳးက လူႀကီးေတြမွာအျဖစ္မ်ားပါတယ္။

ဒီကင္ဆာႏွစ္မ်ိဳးကိုမွ ကင္ဆာဆဲလ္ အမ်ိဳးအစားေပၚမူတည္ၿပီး (lymphocytic) နဲ႔ (myeloid) လို႔ ထပ္ခြဲပါတယ္။ (lymphocytic) ကင္ဆာမွာ ေရာဂါကိုတိုက္ခိုက္တဲ့ ေသြးဥျဖဴ ေတြကေန ကင္ဆာျဖစ္တာမို႔ လူနာဟာေရာဂါကာကြယ္နိုင္တဲ့စြမ္းအားမရွိေတာ့ပဲ ေရာဂါပိုး ေတြေၾကာင့္ေသဆံုးရပါတယ္။ဒီဆဲလ္ေတြက ကိုယ္ခႏၶာရဲ့ အက်ိတ္ (လည္ပင္း၊ ခ်ိဳင္း၊ ေပါင္ခ်န္၊ သရက္ရြက္ စသည္) ထဲမွာ မ်ားတာမို႔ ဒီကင္တာမ်ိဳးမွာ သရက္ရြက္နဲ႔ အက်ိတ္ေတြ ႀကီးလာ ပါတယ္။

(myeloid) ကင္ဆာမ်ိဳးမွာ ကိုယ္ထဲမွာ လွည့္ပတ္ေနတဲ့ ေသြးထဲက ေသြးဥျဖဴေတြ ကေန ကင္ဆာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကင္ဆာဆဲလ္ေတြကေသြးျဖစ္ရာ ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာျဖစ္ တာမို႔ ေသြးဥနီေတြျဖစ္တာနဲ႔ ေနရာ တူၿပီး ကင္ဆာဆဲလ္ေတြက ေသြးဥနီေတြရဲ့ ေနရာကို ယူလိုက္တဲ့ အတြက္ ေသြးဥနီျဖစ္မႈနည္းသြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေသြးကင္ဆာမ်ိဳးမွာ ေသြးအားနည္းျခင္း ကိုျဖစ္ေစပါတယ္။

ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာေသြးနီဥေတြ အျပင္ ေသြးတိတ္ေအာင္လုပ္တဲ့ ေသြးဥမႊားေတြလဲ ထုတ္လုပ္ တာမို႔ ေသြးဥမႊားထုတ္လုပ္မႈကိုလည္းထိခိုက္ေစတဲ့အတြက္ ေသြးမတိတ္ျခင္းကိုပါ ျဖစ္ေစ ပါတယ္။

ကိုယ္ထဲမွာ လွည့္ပတ္ေနတဲ့ ေသြးထဲက ေသြးဥျဖဴေတြ ကကိုယ္ထဲကို၀င္လာတဲ့ ပိုးေတြ အထူး သျဖင့္ ျပည္တည္ေစသည့္ပိုး မ်ားကိုသုတ္သင္ရွင္းလင္းတာမို႔ ဒီကင္ဆာမွာ ပိုးေရာဂါမ်ား အျဖစ္မ်ားၿပီး ကူးဆက္တတ္သည့္ ပိုးေရာဂါမ်ားျဖစ္တဲ့ နမိုးနီယာေရာဂါ၊ေသြးျပည္တည္ေရာဂါ၊ ဥေဏွာက္ျပည္တည္ ေရာဂါ စသည္မ်ားေၾကာင့္ အသက္ေသဆံုး ၾကပါတယ္။

(lymphocytic) နဲ႔ (myeloid) ကင္ဆာမ်ားကို (acute leukemia) နဲ႔ နာတာရွည္ (chronic leukemia) အျပင္ (Pathological) နည္းျဖင့္ အဓိကပါ၀င္တဲ့ ကင္ဆာဆဲလ္ ေပၚ မူတည္ၿပီး အမ်ိဳးမ်ားစြာ ထပ္ခြဲထားပါတယ္။

အျခားေသာကင္ဆာမ်ားကဲ့သို႔ ေသြးကင္ဆာ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္တယ္ဆိုတာတိတိက်က် မသိပဲ အေၾကာင္းေပါင္းမ်ားစြာေၾကာင့္ ေသြးကင္ဆာျဖစ္တာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ေသြးကင္ဆာ အမ်ိဳးမ်ားစြာ ထဲက (acute myloeid leukemia) က Down syndrome ေခၚတဲ့ ဗီဇမ်ိဳးရိုး မမွန္ တဲ့ေရာဂါသည္ ခေလးေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတာေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီခေလးေတြက ဖခင္ အထူးသျဖင့္ မိခင္အသက္ႀကီးမွရေသာခေလးမ်ားမွာ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီခေလးေတြက ျပံဳးရႊင္တဲ့ မ်က္ႏွာရွိၿပီး အသက္ႀကီးလာေပမဲ့ ဉာဏ္ရည္ လိုက္မႀကီးပဲ ခေလးစိတ္ပဲ ရွိေနတတ္ ပါတယ္။ ခေလးအားလံုးရဲ့မ်က္ႏွာကလည္း ေမာင္ႏွမေတြလို ဆင္တူၾကၿပီး မ်က္ႏွာ ၀ိုင္း၀ိုင္း၊ ႏွာေခါင္း ျပားျပားနဲ႔ မ်က္ေစ့ ေမွးေမွးေတြျဖစ္ပါတယ္။ မြန္ဂိုလူမ်ိဳးေတြနဲ႔ တူလို႔ (mongoloid) ေရာဂါ လို႔လဲ ေခၚပါတယ္။ ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႔က သူနာျပဳဆရာမအုပ္တစ္ေယာက္ရဲ့ေမာင္ အသက္ ၄၀ ႏွစ္ဟာ ဒီေရာဂါသည္ ျဖစ္ၿပီး သူ႔မိခင္ေသဆံုးတဲ့ေန႔မွာ မိတ္ေဆြမ်ားအိမ္မွာ မ်ားစြာရွိေန တာကို ခေလးတစ္ေယာက္လို ၀မ္းသာေပ်ာ္ရႊင္ေနတာေတြ႔ခဲ့ရပါတယ္။

ဒီကင္ဆာမ်ိဳး (acute myloeid leukemia) ျဖစ္ေစတဲ့ ေနာက္ မ်ိဳးရိုးဗီဇ မူမမွန္တဲ့ ေရာဂါ ကေတာ့ Ashkenazi ဂ်ဴးမ်ားနဲ႔ South Africa က Afrikaners ေတြမွာေတြ႔ရတဲ့ Fanconi ေခၚတဲ့ မ်ိဳးရိုးလိုက္ ေသြးအားနည္းေရာဂါရွင္ ေတြပါပဲ။ ဒီေရာဂါသည္ေတြဟာအရပ္ပုၿပီး ေမြးရာပါ အေရျပား၊ ေခါင္း၊ မ်က္လံုး၊ နားရြက္၊ ေက်ာက္ကပ္ ပံုမမွန္ၾကပဲ (congenital abnormalities) မ်ားေသာအားျဖင့္အသက္ ၃၀ ေလာက္မွာ ေသဆံုးၾက ပါတယ္။

က်န္ေသြးကင္ဆာေတြကေတာ့ ဓါတ္ေရာင္ျခည္မ်ား၊ ကင္ဆာျဖစ္ေစေသာ ဓါတု ပစၥည္းမ်ား၊ ကင္ဆာျဖစ္ေစသည့္ ဗိုက္ရပ္ပိုးမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္တာ ေတြ႔ရွိရပါတယ္။

အစားအေသာက္အေနနဲ႔ ထူးထူးျခားျခား ေသြးကင္ဆာျဖစ္မႈနဲ႔ ပတ္သက္တာ မေတြ႔ ရပဲ ဟင္းသီး ဟင္းရြက္စား သူမ်ားမွာ ေသြးကင္ဆာျဖစ္ပြါးမႈနည္းတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဆံပင္ ဆိုးေဆးမ်ား၊ ေရနံထြက္ ပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ ေသြးကင္ဆာ ပိုျဖစ္တာကိုလည္း ေတြ႔ရပါတယ္။ အခ်ိဳ႔သူမ်ားမွာ အေမမွသားသမီးသို႔ ကူးျခင္း၊ အမႊာမ်ားတြင္ ျဖစ္ပြါးသည္ကို ေတြ႔ရပါတယ္။

ကုသျခင္းအေနနဲ႔ ကင္ဆာေဆးမ်ား၊ ရိုးတြင္းျခင္ဆီအစားထိုးျခင္းနဲ႔ ဓါတ္ကင္္ျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ေသြးကင္ဆာက အသံတိတ္ေရာဂါ ( silent disease) ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါျဖစ္စမွာ နာျခင္း၊ အနာျဖစ္ျခင္း စသည့္ ေရာဂါ လကၡဏမ်ား မရွိပါဘူး။ အေျခအေနဆိုးမွ ဥပမာ ေသြးဥနီေတြအထြက္နည္းသြားၿပီး ေသြးအားနည္းလကၡဏာေတြ၊ ေသြးဥမႊားေတြနည္းသြားလို႔ ေသြးေျခဥျခင္း၊ ကိုယ္တြင္ အနီေရာင္ အစက္ အေျပာက္မ်ားေပၚျခင္း၊ ေသြးမတိတ္ျခင္း၊ စသည့္မ်ား၊ ေသြးဥျဖဴမ်ားနည္းလို႔ မၾကာခဏဖ်ားျခင္းမ်ား ေၾကာင့္ ေသြးစစ္ၾကည့္မွ ေသြး ကင္ဆာျဖစ္ေနမွန္း သိရတာမ်ားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မၾကာခဏဖ်ားနာရင္၊ အေၾကာင္း မရွိပဲ အားနည္းျခင္း၊ ေမာျခင္း၊ ကိုယ္တြင္အနီစက္မ်ားျဖစ္ေပၚလာပါက ဆရာ၀န္ျပၿပီ ေသြးစစ္
သင့္ပါတယ္။

က်မကိုယ္တိုင္ေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ ေသြးကင္တာရွင္ သံုးဦးအေၾကာင္းကိုေဖၚျပခ်င္ပါတယ္။ သူတို႔သံုးဦးဟာ ေသြးကင္ဆာျဖစ္တာျခင္းတူေပမဲ့ တင္ျပပံု (Presentation) မတူပါဘူး။ တစ္ဦးက က်မသူငယ္ခ်င္း ဆရာ ၀န္မရဲ့ ဦးေလးအရင္းပါ။ သူ႔သမီးလက္ထပ္မဲ့ေန႔မွာ အိမ္ကို ျပင္ဆင္ရင္း လက္ကို တူထုမိၿပီး ေသြးမတိပ္ နိုင္လို႔ ေသြးစစ္ လိုက္ေတာ့မွ ေသြးကင္ဆာ ျဖစ္မွန္း သိပါေတာ့တယ္။ ဒါေပမဲ့သိပ္ ေနာက္က်သြားပါၿပီ။ ေနာက္ လအနည္းငယ္မွာပဲ ေသဆံုးသြား ပါတယ္။ ဒီလူနာမွာ ေသြးကင္ဆာတဲလ္ေတြက ေသြးဥမႊားျဖစ္မဲ့ ေသြးဆဲလ္ေတြကို ပိုမိုထိခိုက္ ေစတာမို႔ ေသြးမတိတ္တဲ့ လကၡဏ ကိုအရင္ျပတာပါ။

ေနာက္တစ္ေယာက္ကေတာ့ က်မသူငယ္ခ်င္း ခြဲစိတ္ဆရာ၀န္ တစ္ဦးပါ။ ေနမေကာင္းတာ တစ္ပတ္ေက်ာ္ ၾကာေနလို႔ ေသြးစစ္ဖို႔ ေရာက္လာပါတယ္။ ဆရာလည္းေနာက္ ၆လ မွာ သူခ်စ္တဲ့မိသားစုကိုခြဲ သြားရပါ ေတာ့တယ္။

ေနာက္တစ္ဦးကေတာ့ ဗိုလ္ထဲမွာ အလံုး စမ္းမိလို႔ ေရာက္လာတဲ့ လူနာပါ။ ကင္ဆာတဲလ္ေတြ သရက္ရြက္ထဲမွာ တေျဖးေျဖးမ်ားလာလို႔ သရက္ရြက္ႀကီးလာတာေၾကာင့္ ကိုယ့္ဘာသာ စမ္းမိ တာပါ။

ယခုေခတ္မွာ အစြမ္းထက္တဲ့ ေသြးကင္ဆာကုေဆးေတြ ေပၚေပါက္လာလို႔ အခ်ိဳ႔ေသာ ေသြးကင္ဆာ မ်ားကို ေရာဂါမကၽြမ္းခင္ ေစာေစာကသိၿပီးေဆးကုသခံရမယ္ဆိုရင္ သက္တမ္း ေစ့နီးပါး အသက္ရွင္နိုင္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်န္းမာေရးစစ္ေဆးမႈမ်ား (ဆီး၊၀မ္း၊ေသြး အပါ အ၀င္) ကို အနည္းဆံုး တစ္ႏွစ္ တစ္ႀကိမ္ခန္႔ စစ္ေဆးသင့္ပါေၾကာင္း သတိေပး နႈိးေစာ္လိုက္ ပါတယ္။

ေသြးကင္ဆာ ၂

ေသြးကင္ဆာ အေၾကာင္း သိေကာင္းစရာ

Labels: health

Leukemia ဆိုတဲ႔ ေသြးကင္ဆာအေၾကာင္း ကို က်ယ္ၿပန္ ့ေသာေႀကာင့္ သိသင္႔ သိထိုက္ တာေလးေတြ ထုတ္ႏႈတ္ျပီး တင္ျပ လိုပါသည္ ။

ေသြးကင္ဆာ အေၾကာင္း မေျပာခင္ ပံုမွန္ ေသြးဆဲလ္ေတြ အေၾကာင္း ေျပာျပ လိုပါတယ္။ bone marrow လို႔ ေခၚတဲ႔ ရိုးတြင္း ခ်ဥ္ဆီ ကေန ျပီးေတာ႔ ေသြးနီဥ၊ ေသြးျဖဴဥ၊ နဲ႔ platelet ဆိုတဲ႔ ေသြးမႊားဆဲလ္ (၃) မ်ိဳးကို ထုတ္လုပ္ ေပးပါတယ္။ သူတို႔ (၃) မ်ိဳး မွာ ကိုယ္စီ တာ၀န္ေတြ ရွိပါတယ္။ ေသြးနီဥေတြက ေအာက္ဆီဂ်င္ကို သယ္ေဆာင္ ေပးျပီး ေသြးနီဥ နည္းရင္ေတာ႔ ေသြးအားနည္း ေရာဂါ (anemia) ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ ေသြးျဖဴဥရဲ႔ တာ၀န္ ကေတာ့ ခႏၶာကိုယ္ အတြင္း ၀င္ေရာက္ လာတဲ႔ ေရာဂါ ပိုးမႊား ေတြကို တိုက္ခိုက္ ေပးပါတယ္။ ေသြးျဖဴဥေတြ ပံုမွန္ မဟုတ္ရင္ေတာ႔ ေရာဂါ ပိုးမႊားေတြကို တိုက္ဖ်က္ ႏိုင္စြမ္း၊ ကာကြယ္ႏိုင္စြမ္း က်ဆင္းျပီး ေရာဂါ ေ၀ဒနာ ထူေျပာ တတ္ပါတယ္။ platelet (ေသြးမႊား) ကေတာ႔ ေသြးခဲရာမွာ တာ၀န္ယူျပီး ေသြးအလြန္အကြၽံ မထြက္ေအာင္ ကာကြယ္ ေပးပါတယ္။

leukemia ေရာဂါမွာေတာ႕ရိုးတြင္းခ်ဥ္ဆီ ကေန ပံုမွန္ မဟုတ္တဲ႔ ေသြးျဖဴဥ ေတြ ထုတ္ေပး ပါတယ္။ အစ ပထမေတာ႔ အဲဒီ ေသြးျဖဴဥ ေတြဟာ ပံုမွန္ ေသြးျဖဴဥ ေတြနဲ႔ မျခား အလုပ္ ေကာင္းေကာင္း လုပ္ၾက ပါေသး တယ္။ အခ်ိန္ၾကာလာ တာနဲ႔ အမွ် ေဖာက္ျပန္ လာသလို ေသြးနီဥနဲ႔ platelet တို႔ရဲ႔ မူလ တာ၀န္ ေတြကိုပါ ထိခိုက္ လာတဲ႔ အတြက္ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျပလာ ပါေတာ႔ တယ္။

leukemia ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါသလဲ ?
အဓိက အားျဖင္႔ ေရာဂါလကၡဏာ ျမန္ျမန္ ျပသလား။ေႏွးေႏွး ျပသလား ဆိုတာကို အေျခခံျပီး -

(၁) chronic leukemia
(၂) acute leukemia

ဆိုျပီး (၂)မ်ိဳး ခြဲျခားႏိုင္ ပါတယ္။

Chronic leukemia မွာဆိုလွ်င္ မူမမွန္တဲ႔ ေသြးျဖဴဥ ေတြက ပံုမွန္ အလုပ္ေတြ လုပ္ေနၾကလို႔ အစပိုင္းမွာ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ မျပတတ္ပါဘူး။ အခိ်န္ ၾကာလာတာနဲ႔အမွ် မူမမွန္ ဆဲလ္ အေရအတြက္ မ်ားလာျပီ ဆိုမွသာ ေရာဂါ လကၡဏာ ျပတတ္ ပါတယ္။

Acute leukemia မွာေတာ႔ မူမမွန္ ဆဲလ္ေတြဟာ အလွ်င္အျမန္ တိုးပြား လာရံုမက ပံုမွန္ အလုပ္ ေတြကို လံုး၀ မလုပ္ႏိုင္ တဲ႔အတြက္ ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ခ်က္ခ်င္း ျပတတ္ပါတယ္။

ေသြးျဖဴဥ အမိ်ဳးအစား ေပၚ မူတည္ျပီးလည္း အမိ်ဳးအစား ထပ္ခြဲ ႏိုင္ပါေသးတယ္။
lymphoid cell မွာ ျဖစ္ရင္ lymphocytic leukemia ၊ myeloid cell မွာ ျဖစ္ရင္ေတာ႔ myeloid leukemia လို႔ ထပ္ခြဲ ႏိုင္ပါတယ္။

Chronic Lymphocytic leukemia ။ အသက္ (၅၅) ႏွစ္ အထက္မွာ ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ ကေလးေတြမွာ မျဖစ္သေလာက္ ပါပဲ။
Chronic Myeloid Leukemia။ အရြယ္ေရာက္ျပီး သူေတြမွာ အဓိက ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။

Acute Lymphocytic Leukemia ကေလးငယ္ ေတြမွာ အဓိက ျဖစ္ပြား တတ္ျပီး လူရြယ္ ေတြမွာ လည္း ျဖစ္ပြား တတ္ပါတယ္။
Acute myeloid leukemia ဒီအမ်ိဳးအစား ကေတာ႔ လူၾကီး လူငယ္ မေရြး ျဖစ္ပြား တတ္ပါတယ္။

ဘယ္လို လူမ်ိဳးေတြမွာ ျဖစ္ႏိုင္သလဲ ?
ဘာေၾကာင့္ leukemia ျဖစ္ရတယ္ ဆိုတာ ဘယ္သူမွ အတိအက် မသိၾကပါဘူး။ သုေတသန စာတမ္းေတြ အရေတာ႔ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ risks မ်ားတဲ႔ အေနအထား ေတြကို သတ္မွတ္ ႏိုင္ခဲ႔ ပါတယ္။

ဓါတ္ေရာင္ျခည္ သင္႔မႈ ။ ဒုတိယ ကမာၻစစ္ အတြင္းက ဂ်ပန္ကို က်ဲခ်ခဲ႔တဲဲ႔ အႏုျမဴဗံုး ဒဏ္မွ အသင္ရွင္ က်န္ရစ္ သူေတြနဲ႔ သူတို႔ရဲ႔ ေဆြစဥ္ မ်ိဳးဆက္ ေတြမွာ leukemia ေရာဂါ ေ၀ဒနာ ပိုမို ျဖစ္ပြားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ေဆး ပညာ မွာလည္း ဓါတ္ေရာင္ျခည္ကို သံုးျပီး ကုသ ရတာ ရွိပါတယ္။ ဒါဟာလည္း သာမန္ လူေတြထက္ စာလွ်င္ ေသြးကင္ဆာ ျဖစ္ဖို႔ အလား အလာ ပိုမ်ားပါတယ္။

ဓာတုေဗဒ ပစၥည္းမ်ား ။ အလုပ္ခြင္မွာ ဘင္ဇင္း(Benzene) ၊ ေဖာ္မယ္ဒီဟိုက္ (Formaldehyde) စတဲ႔ ဓာတုေဗဒ ပစၥည္း ေတြကို ကိုင္တြယ္ ထိေတြ႔ ေနရ သူေတြဟာ ေသြးကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ မ်ားပါတယ္။

ေဆး၀ါးမ်ား ။ အခ်ိဳ႕ေသာ ကင္ဆာ ေရာဂါ ကုသ ေဆး၀ါးမ်ားကို ၾကာရွည္ သံုးစြဲလွ်င္ ေသြးကင္ဆာ ျဖစ္ဖို႔ အလားအလာ မ်ားပါတယ္။

Down syndrome ။ ေမြးရာပါ ေရာဂါ တစ္ခုျဖစ္ျပီး အဆိုပါ ေရာဂါ ေ၀ဒနာရွင္ မ်ားဟာ ေသြးကင္ဆာ ျဖစ္ပြား ႏိုင္ေျခ ပိုမ်ား ပါတယ္။

Human T-cell leukemia virus-I ။ အဆိုပါ ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးေၾကာင့္ human T-cell leukemia ဆိုတဲ႔ ရွားပါး ေသြးကင္ဆာ တစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပြား တတ္ပါတယ္။ Myelodysplastic syndrome acute myeloid leukemia ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ပိုမ်ား ပါတယ္။

မ်ိဳးရိုးဗီဇ ။ အျခား ကင္ဆာ ေရာဂါမ်ား ကဲ႔သို႔ ေသြးကင္ဆာ ဟာလည္း မ်ိဳးရိုး လိုက္တတ္ပါတယ္။

ေရာဂါ လကၡဏာမ်ား
မူမမွန္ ေသြးဆဲလ္ အေရအတြက္ အနည္း အမ်ား ေပၚ မူတည္ျပီး ေရာဂါ လကၡဏာေတြ ျပပံုလည္း မတူတတ္ ပါဘူး။ အဓိက ေရာဂါ လကၡဏာ ေတြကေတာ႔ …

(၁) နာတာရွည္ အဖ်ားတက္ျခင္း၊ ညဘက္ ေခြၽးထြက္ျခင္း
(၂) ကူးစက္ေရာဂါ မၾကာခဏ ၀င္တတ္ျခင္း
(၃) ပင္ပန္း ႏြမ္းနယ္ျခင္း
(၄) ေခါင္းခဏခဏ ကိုက္ျခင္း
(၅) ေသြး မတိတ္ျခင္း
(၆) အရိုးနဲ႔ အဆစ္မ်ား နာက်င္ကိုက္ခဲျခင္း
(၇) အက်ိတ္ မ်ားထြက္ျခင္း
(၈) ေဘလံုး ၾကီးျခင္း

အထက္ ေဖာ္ျပပါ လကၡဏာ ေတြဟာ အျခားေရာဂါ ေျမာက္ျမားစြာ မွာလည္း ျဖစ္တတ္ ပါတယ္။ မိမိမွာ အဆိုပါ လကၡဏာ ေတြ ခံစား ေနရျပီ ဆိုရင္ေတာ႔ ဆရာ၀န္နဲ႔ ေတြ႔ျပီး ေရာဂါ ျပသ သင္႔ပါတယ္။

ေသြးကင္ဆာ ၁

Leukemia (လူကီးမီးယား) ေသြးကင္ဆာ

ဆရာ ကြ်န္ေတာ့္ အန္တီမွာ ေသြးကင္ဆာ ျဖစ္ေနတယ္တဲ့။ 

(လူကီးမီးယား) ေသြးကင္ဆာ Leukemias ရက္တိုနဲ႔ နာတာရွည္ ႏွစ္မ်ိဳးရွိတယ္။ ေရာဂါျဖစ္တဲ့ ေသြးျဖဴဥ အမ်ိဳးအစားနဲ႔လဲ ခြဲျခားတယ္။ Infections ေရာဂါပိုးဝင္တာ၊ Anemia ေသြးအားနည္းတာနဲ႔ Bleeding ေသြးယိုတာေတြ ျဖစ္လာေစႏိုင္တယ္။ 

ရိုးတြင္းျခင္ဆီမွာ Stem cells ေခၚတာေတြကေန ေသြးဥအမ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္လာရတယ္။ ေသြးဥဆိုတာ အနီ နဲ႔ အျဖဴ။ အနီက အသက္ရွဴလိုက္တဲ့ ေလထဲက ေအာက္စီဂ်င္နဲ႔ ေပါင္းျပီး ေသြးကို သန္႔ေအာင္လုပ္ေပးတယ္။ ေသြးျဖဴဥေတြကေတာ့ ေရာဂါကို တိုက္ဖ်က္တာ လုပ္ေပးတယ္။ ေသြးမံႈ ဆိုတာေလးေတြက ေသြးကိုခဲေစျပီး၊ ေသြးမယိုရေအာင္ လုပ္ေပးတယ္။ ေသြးဥ မွန္သမွ်ဟာ တျခားသက္ရွိ (ဆဲလ္) ေတြလိုပါဘဲ၊ အသစ္ျဖစ္လာ၊ ရင့္လာ-အိုလာျပီး ေနာက္ဆံုး ပ်က္စီး-ေသဆံုး ကုန္ၾကတယ္။ ေခမာ-မိဘုရားၾကီးကို တရားျပသလိုပါဘဲ။ 

Myeloid stem cell (ဆဲလ္) အမ်ိဳးအစားေတြကေန Red blood cell ေသြးနီဥနဲ႔ Platelets ေသြးမံႈေတြ ျဖစ္ေစတယ္။ White blood cells ေသြးျဖဴဥေတြလဲ ပါတယ္။ Lymphoid stem cell (လင္ဖြိဳက္-စတမ္-ဆဲလ္) အမ်ိဳးအစားေတြကေန ေသြးျဖဴဥေတြ ျဖစ္ေစတယ္။ B cells or T cells စသျဖင့္။ ဒီႏွစ္မ်ိဳးကေန ေသြးျဖဴဥေတြ ျဖစ္လာၾကေပမဲ့ မတူၾကဘူး။ (လူကီးမီးယား) ေရာဂါရသူေတြမွာ ျဖစ္လာတဲ့ ပံုမွန္ဟုတ္တဲ့ ေသြးျဖဴဥေတြကို Leukemia Cells လို႔ ေခၚတယ္။ ပံုမွန္ မဟုတ္ေပမဲ့ အခ်ိန္က်တာေတာင္ မေသၾကဘူး။ တခ်ိဳ႕က ဘုန္းလဲၾကီး အသက္လဲ ရွည္ၾကတယ္။ လူေကာင္းေတာ့ မဟုတ္ဘူး။

အမ်ိဳးအစားေတြ ခြဲထားတယ္။ Acute leukemia ရက္တို။ ျဖစ္တာ မၾကာေသးရင္ ျဖစ္စမွာ ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ ဆဲလ္ေတြက အလုပ္ နဲနဲပါးပါးေတာ့ လုပ္ေသးတယ္။ လူေကာင္းလိုဘဲ။ လကၡဏာမေပၚေသးဘူး။ Chronic leukemia နာတာရွည္။ ၾကာမွ မလုပ္ေတာ့တာ။ Lymph nodes တက္ေစ့ေတြေရာင္။ Infections (အင္ဖက္ရွင္) ေတြ ဝင္လာမယ္။

ဘာလို႔ျဖစ္လဲ မသိပါ။ ဓါတ္ကင္တာ၊ အႏုျမဴေရာင္ျခည္သင့္တာ၊ ေဆးလိပ္ေသာက္တာ၊ Benzene (ဘင္ဇင္း) ေဆး၊ ကင္ဆာေဆး၊ ေမြးရာပါ (ေဒါင္း-ဆင္ဒရုမ္း)၊ မ်ိဳးရိုးထဲမွာလဲ ရွိတာေတြကေန ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္။ 

အမ်ိဳးအစားကို ဆဲလ္ေတြအေပၚမူတည္ျပီး ၄ မ်ိဳးခြဲတယ္။ တျခား ရွားတဲ့အမ်ိဳးလဲ ရွိေသးတယ္။
1. Chronic lymphocytic leukemia (CLL) အသက္ၾကီးသူ (၅၅ ႏွစ္ေက်ာ္) ေတြျဖစ္တယ္။ ကေလးေတြမျဖစ္ဘူး။
2. Chronic myeloid leukemia (CML) အရြယ္ေရာက္သူေတြမွာျဖစ္တယ္။
3. Acute lymphocytic (lymphoblastic) leukemia (ALL) ကေလးေတြမွာပိုျဖစ္တယ္။
4. Acute myeloid leukemia (AML) ကေလး-လူၾကီးျဖစ္တယ္။

Acute leukemia ရွိသူဟာ ေနမေကာင္းသလို ျဖစ္လာမယ္။ ဦးေႏွာက္ ထိခိုက္ရင္ ေခါင္းကိုက္၊ အန္၊ ၾကြက္သားေတြ အားယုတ္၊ စိတ္မရွင္း၊ တက္တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အစာလမ္းေၾကာင္း၊ ေက်ာက္ကပ္၊ အဆုပ္၊ ႏွလံုး၊ ေယာက္်ားအေစ့ ေတြကို ထိခိုက္တတ္တယ္။ တက္ေစ့ေတြ ေရာင္ေနမယ္။ ဖ်ားျပီး ညေခြ်းထြက္တယ္။ ေရာဂါပိုး ဝင္လြယ္တယ္။ ေမာပန္း အားယုတ္ေနမယ္။ သြားဖံုး၊ အေရျပားက ေသြးယိုမယ္။ အသဲ၊ ေဘလံုးၾကီးႏိုင္တယ္။ လူကပိန္လာမယ္။ အရိုး-အဆစ္ေတြ နာမယ္။

ေသြးစစ္ရင္ Leukemia ျဖစ္ေနသူမွာ WBC ေသြးျဖဴဥေတြ သိပ္မ်ားေနမယ္။ ေသြးမံႈနည္းမယ္။ Hb သံဓါတ္ နည္းမယ္။ ရိုးတြင္းျခင္ဆီကို Bone marrow aspiration ဒါမွမဟုတ္ Bone marrow biopsy လုပ္ရင္ ကင္ဆာ-ဆဲလ္ေတြ ေတြ႔မယ္။ Cytogenetics တို႔ Spinal tap တို႔လဲ လုပ္တယ္။ Chest x-ray ရင္ပတ္ ဓါတ္မွန္ရိုက္ရင္ တက္ေစ့ေတြ ၾကီးေနတာ ေတြ႔မယ္။ 

Acute leukemia ျဖစ္ရင္ ခ်က္ခ်င္း ေဆးကုရမယ္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေပ်ာက္ႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးစစ္လို႔သာ နာတာရွည္ျဖစ္ျပီး ေရာဂါလကၡဏာ မရွိသူေတြကို ခ်က္ခ်င္း ေဆးမလိုေသးပါ။ ေပ်ာက္ဘို႔ ခက္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကို Stem cell transplants ဆိုတာ လုပ္တယ္။ Oematologists, Medical oncologists, Radiation oncologists အထူးကု အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ကုရတယ္။ 

Chronic lymphocytic leukemia ျဖစ္ေနသူေတြကုိ ေဆးေတြရဲ႕ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြေၾကာင့္ ေရာဂါလကၡဏာ မေပၚေသးရင္ Chemotherapy မေပးေသးဘဲ ေနႏိုင္ေသးတယ္။ လူနာသေဘာ၊ ဆရာဝန္သေဘာ။ ေသာက္ေဆး။ အေၾကာေဆး၊ တျခားနည္းလမ္းေတြနဲ႔ ေဆးေပးတယ္။ 

Chronic Myeloid Leukemia ျဖစ္ေနသူေတြကို Targeted therapy နည္းသံုးႏိုင္တယ္။ Imatinib (Gleevec) tablets စားေဆးေပးမယ္။ Side effects ေတြကေတာ့ ေရာင္မယ္၊ ဗိုက္ကယ္မယ္၊ လူဝလာမယ္၊ ပ်ိဳ႕-အန္မယ္၊ ဝမ္းပ်က္မယ္၊ ၾကြက္သားေတြ နာမယ္၊ အနီျပင္ ထြက္တာေတြလဲ ရွိတတ္တယ္။

• Biological Therapy ကုနည္းလဲ ရွိေသးတယ္။ 
• Radiation Therapy ဓါတ္ကင္နည္းလဲ သံုးတယ္။ 
• Stem Cell Transplant ရိုးတြင္းျခင္ဆီ လဲေပးတယ္။
• Supportive Care ေရာဂါပိုးမဝင္ေအာင္၊ ေရာဂါလကၡဏာေတြ သက္သာေအာင္၊ ေဆးရဲ႕ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳးေတြ သက္သာေအာင္၊ အစာအာဟာရ ျပည့္ဝေအာင္၊ စိတ္ဓါတ္ မက်ေအာင္ လုပ္ေပးရမယ္။ 

အလားအလာေတြ
• Chronic Myeloid Leukemia ေရာဂါရဲ႕ Prognosis အလားအလာ။ အျဖစ္ေႏွးပါတယ္။ အရြယ္ေရာက္ေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။ Chemotherapy နဲ႔ Bone marrow transplant ကုသနည္းေတြကို လုပ္ေပးေတာ့ ေစာေစာ သိသူ-ကုသူ ၉၈ လ အသက္ရွည္မယ္။ ေနာက္က်ရင္ ၆၅ လ၊ ဒိထက္ ေနာက္က်ရင္ ၄၂ လ။ ၁၁၇ လ အထိ ရွင္သူ စံခ်ိန္တင္ထားတယ္။ 
• Acute Myeloid Leukemia ေရာဂါရဲ႕ Prognosis အလားအလာ။ ပိုဆိုးတယ္။ ျမန္တယ္။ လူၾကီးအရြယ္မွာ အမ်ားဆံုး ျဖစ္ၾကရတယ္။ Chemotherapy နည္းနဲ႔ ကုသတယ္။ ၂ဝ-၄ဝ% ေတြက ၆ဝ လ ရွင္တယ္။ အသက္ ပိုၾကီးရင္ အသက္ပိုတိုမယ္။
• Chronic Lymphocytic Leukemia ေရာဂါရဲ႕ Prognosis အလားအလာ။ ကေလးေတြမွာ မျဖစ္ပါ။ အသက္ၾကီး ၆ဝ အထက္ေတြမွာ ျဖစ္တယ္။ ေယာက္်ားေတြ ပိုျဖစ္တယ္။ ျဖစ္တာ ေႏွးပါတယ္။ B-cells ေတြျဖစ္သူ ေစာေစာ ကုရင္ ေနာက္ထပ္ ၁ဝ-၂ဝ ႏွစ္အထိ ရွင္မယ္။ T cell ျဖစ္ရင္ ပိုဆိုးတယ္။
• Acute Lymphocytic Leukemia ေရာဂါရဲ႕ Prognosis အလားအလာ။ ကေလးေတြအျဖစ္မ်ားဆံုး။ ကေလး-ကင္ဆာေတြရဲ႕ ၄ ပံု ၁ ပံုရွိတယ္။ အသက္ ၄၅ ေကာ်္သူေတြလဲျဖစ္တယ္။ Chemotherapy နည္းနဲ႔ကုတယ္။ အရင္က အမ်ားဆံုး ၄ လသာ ရွင္တယ္။ အခု ေခတ္မီနည္းေတြေၾကာင့္ ၈ဝ% ေပ်ာက္ႏိုင္ေနျပီ။ ၄ဝ%က လံုးဝ ေပ်ာက္ႏိုင္တယ္။ ၃-၇ ႏွစ္ၾကား ကေလးေတြ ေပ်ာက္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္း ပိုမ်ားတယ္။